Daha yüksek bir işletim sistemine geçmek – evdeki kişisel bilgisayar veya iş istasyonlarıyla dolu olan bir ofis olması fark etmez - stresli bir deneyim olabilir. Bu işlemi yeni özelliklerden yararlanmak veya yeni uygulamaları çalıştırmak için yaparsınız, ancak ona endişeyle yaklaşırsınız çünkü her zaman yolunda gitmeyebilecek şeyler olduğunu bilirsiniz. Burada bu potansiyel problemlerden bazılarına göz atacağız ve bunların nasıl önleyebileceğinizi ve eğer böyle bir durum ortaya çıkarsa bunu nasıl halledebileceğinizi anlatacağız.

1: Yetersiz donanım

Genel olarak, yeni işletim sistemleri kendilerinden önceki işletim sistemlerinden daha güçlü donanım gerektirirler. Eski İşletim Sistemini (İS) iyi bir şekilde çalıştıran bir sistem yeni işletim sistemini çok yavaş çalıştırabilir, bazen de hiç çalıştırmayabilir. Bu nedenle yükseltme işlemini yapmadan önce donanım şartlarını kontrol edin. Daha hızlı bir işlemciye ihtiyacınız olabilir ve genellikle daha fazla hafızaya gereksinim duyarsınız. Diğer paraların da aynı zamanda yükseltilmesi gerekir. Örneğin Windows Vista, Aero arayüzünü desteklemek için uygun bir görüntü kartına ihtiyaç duyar.

Eğer yeni işletim sisteminizi kurduysanız ve performansı yetersiz bulduysanız, gerekli donanım yükseltmelerini yapabilirsiniz. Ancak eğer bilgisayarınız pek çok parçanın da, yeni işletim sistemini çalıştırmak için aynı zamanda yükseltilmesini gerektiriyorsa, yeni bir bilgisayar almak daha az pahalıya mal olabilir. Ve elbette eğer sistem bir laptopsa, donanımı yeni işletim sistemini çalıştıracak bir seviyeye yükseltmek zor veya imkansız olabilir.

2: Kurulum hataları ve donmalar

Muhtemelen, en kötü senaryo, yükseltmenin orta yerinde Kurulum işleminin başarısız olmasıdır. Bu durumda tam arafta kalırsınız, ne eski işletim sisteminizi ne de yeni olanı kullanabilirsiniz.

Muhtemel nedenlerden biri yetersiz disk alanıdır. Microsoft’un spesifikasyonlarına göre, Vista Home Premium, Business ve Ultimate, 15 GB boş alanın bulunduğu en az 40 GB'lık bir disk gerektirirler. Daha az alanla da yüklemeyi başarabilirsiniz ancak sorunlarla karşılaşabilirsiniz.

Bunun nedeni aynı zamanda donanımla ilgili de olabilir. Örneğin, Vista, XP ile karşılaştırıldığında hatalı bir RAM modülüne daha duyarlı görünmektedir. Hatalı RAM’in değiştirilmesi veya çıkarılması Kurulumun normal bir şekilde ilerlemesine olanak tanır. Diğer durumlarda, sorun sabit diskte veya kurulum ortamını çalıştıran optik sürücüde olabilir. Bazı kullanıcılar bu sorunu işletim sistemini yükleyecekleri sürücüyü seçmeden önce sabit disk için sürücüler yükleyerek çözmektedirler.

3: Sürücü sorunları

Sürücü ile ilgili sorunlar, bir işletim sisteminin yükseltilmesiyle ilgili her türlü sorunun en yaygın nedenlerindendir. Yükleme sürecine başlamanız ve işletim sisteminin çalışması herşeyin yolunda gittiği anlamına gelmez. Örneğin ses kartının artık çalışmadığını veya yeni işletim sisteminde çıktı alamadığınızı fark edebilirsiniz. Bu genellikle sürücüyle ilgili bir konudur.

Yapılacak ilk şey güncellenen sürücüler için donanım parçası satıcısının web sitesini kontrol etmektir. Ne yazık ki, satıcılar özellikle eski aygıtlar üzerinde, yeni işletim sistemiyle çalışacak sürücülerini bazen güncellemezler. Bazen bu teknik bir konudur ancak aramızdaki bazı kişilerin sizi yeni bir kart veya printer almaya zorlama konusunda çıkarları vardır.

4: Aktivasyon hatası

Yeni işletim sisteminizi kurduktan sonra onu aktive ettiğiniz zaman, size Windows'un orijinal bir kopyasına sahip olmadığınızın söylenmesinden daha kötü ne olabilir? Microsoft’un son zamanlarda çıkan işletim sistemleri, Windows XP ve Vista dahil, kurulumdan sonra (ve belli donanım parçalarını yükselttikten sonra) aktivasyon gerektiren Windows Genuine Advantage (WGA) teknolojisini kullanmaktadırlar. Eğer Vista’yı 30 gün içerisinde aktive etmezseniz, sınırlı bir fonksiyonellik moduna girecektir ve bu durumda Aero arayüzünü kullanamazsınız ve diğer bazı özellikleri kaybedersiniz.

Ancak, Vista Service Pack 1 (2008 yılının başında piyasaya sürülecek olan) ile bu özelliğin değişmesi ve orijinal olmadığı belirtilen sistemlerin sürekli açılır bir ekranda görünmesi ancak fonksiyonelliğini kaybetmemesi beklenmektedir. Eğer yanlışlıkla anti-korsan mekanizmaları hilelerine yakalandıysanız, sürekli açılan bir ekran oldukça rahatsız edici olabilir.

Eğer doğrulama aracı bilgisayarınızda çalışmazsa (ve bu sizin indirme güncellemelerini yapmanızı engeller), yapılacak ilk şey WGA diagnotics’i çalıştırmaktır.

5: Uygulama uyumsuzlukları

Bir işletim sistemini yükseltirken yaygın olarak karşılaşılan bir diğer şey, bazı uygulamaları artık çalıştıramamanızdır. Eğer favori oyununuz artık çalışmıyorsa bu can sıkıcı olabilir ancak eğr çok kritik bir iş uygulaması çalışmıyorsa bunun yanında bu sorun çok küçük kalır.

Bazı durumlarda, uyumlu moda çalıştırarak işbirliği yapmayan bir uygulama elde edebilirsiniz. Vista’da, programın çalıştırılabilir kısmına gelin ve üzerine sağ tıklayın, Özellikleri seçin ve Uyumluluk (bağdaşırlık) sekmesine tıklayın. Onay kutusu için Uyumlu Modda Bu Programı Çalıştır’ı seçin. Daha sonra, açılır kutuda, daha önce onu çalıştırdığınız işletim sistemini seçin (örneğin Windows XP (Service Pack 2).

Eğer bu işe yaramazsa, diğer bir çözüm Virtual PC veya VMWare gibi Sanal Makine (VM) yazılımını kullanarak sanal bir makinede XP gibi eski işletim sistemini çalıştırmaktır. Uyumlu olmayan uygulamalarınızı sanal makineye yükleyin. Bunları Vista masaüstünüzde bir pencerede kullanabilirsiniz. Ancak eski işletim sisteminizi bir Sanal Makinede çalıştırmak için lisansınız olması gerektiğine dikkat edin.

Tabii ki, diğer bir opsiyon uygulamalarınızı Vista ile uyumlu sürümlere yükseltmektir.

6: Yanlış işletim sistemi sürümü

İşletim sisteminizi yükseltirken yolunda gitmeyen başka ne olabilir? Özellikle Vista söz konusu olduğunda, yükseltme işlemini bitirdikten sonra yanlış sürüme yükselttiğinizi fark edebilirsiniz. Bunun nedeni Vista'nın tek tek mevcut olan ve her biri kendine ait bir dizi özelliğe sahip olan dört sürümde gelmesidir.

Home Premium sürümünü yüklerseniz v bilgisayarınızın sizin Windows etki alanınıza katılamadığını fark ederseniz ne olur? Veya Business sürümünü yüklerseniz ve Windows DVD Maker'ın olmadığını görürseniz ne olur? Örneğin Home Basic’in, Vista’ya özelliğini veren Aero arayüzünü desteklemediğini biliyor muydunuz?

Tam olarak hangi özellikleri istediğinizi ve neye ihtiyaç duyduğunuzu yükleme için bir sürüm seçmeden önce belirlediğinizden emin olun. Microsoft’un sitesinde Vista sürümlerinin hızlı özellik karşılaştırmasını bulabilirsiniz. Eğer yanlış sürümü yüklerseniz, bu her şeyin sonu anlamına gelmez. Anytime Upgrade programı sayesinde Vista’nın daha özellikli bir sürümünü online olarak elde edebilirsiniz.

7: Veri kaybı

Verileriniz bilgisayarınızdaki en kıymetli şeylerdir. İşletim sistemi ve uygulamalar yeniden kurulabilir ancak veriler genellikle tektirler ve onları yeniden elde etmeniz mümkün olmayabilir. İşletim sisteminin yükseltilmesinin (sürücünün silinmesi ve yeni bir yükleme yapmanın aksine) verileriniz konusunda sorun yaratmaması gerekir ancak ya bir şeyler yolunda gitmezse?

Tabii ki en iyisi kullanıcı verilerini işletim sisteminin yüklendiği bölmeden farklı bir bölmede depolamaktır. Hatta verileri farklı bir fiziksel hard diskte depolamak daha iyidir ve verilerinizi en iyi şekilde korunması için onları bir sunucuda veya ağınız üzerindeki başka bir bilgisayarda saklayın. Verileri nerede saklarsanız saklayın, düzenli olarak bunların kopyalarını alın – özellikle de işletim sistemini yükseltmeden önce.

Değerli verilerin kaybedilmesi en korkunç şeylerden biridir ancak aynı zamanda işletim sisteminizi yükseltirken karşılaşacağınız sorunlar içerisinde en kolay engellenebilir sorunlardan da biridir.

8: Performans sorunları

Yükseltme yüklemeniz sorunla karşılaşmadan devam ediyor, ancak sistemi yeniden başlattığınız ve kullanmaya başladığınız zaman yeni işletim sisteminin eskisinden daha yavaş çalıştığını fark ediyorsunuz. Bunun nedeni nedir? Genellikle sorun yukarıda bahsedilen maddelerden birinden kaynaklıdır: yetersiz donanım, yanlış sürücüler, uygulama uyumsuzlukları, vb.

Vista ile ilgili en sık görülen şikayetlerden biri Windows XP ile karşılaştırıldığında performansı azaltmasıdır. Donanımı yükseltmenin dışında, ReadyBoost kullanmak, belli servisleri devreden çıkarmak, CPU öncelik ayarlarını kullanmak ve hatta Aero’yu kapatmak gibi performansı arttırmanın çeşitli yolları vardır.

9: İzin/erişim sorunları

Daha yüksek yeni bir işletim sistemine geçtiniz ve şimdi de bazı dosyalarınıza erişiminiz engelleniyor. Burada yaygın bir senaryo karşımıza çıkmaktadır: Belgeler adındaki bir klasörü açmaya çalışırsınız ancak “erişim engellendi” mesajıyla karşılaşırsınız. Aslında üzerine tıkladığınız Belgeler klasörü yerine bir "bağlantı" veya bir çeşit kısayol olabilir.

Eğer kullanıcı hesabı bilgileriniz Windows’un yeni sürümünde değiştiyse, bu aynı zamanda gerçek dosyalar ve klasörlerde de ortaya çıkabilir. Veya sistem dosyalarına erişmeye alışıyor olabilirsiniz. Nesnenin sahipliğini aldığınızda sorunu çözebilirsiniz. Bunu yapabilmek için bir yönetici olarak kayıtlı olmanız gerekmektedir.

Bir diğer olasılık, dosyanın veya klasörün Windows XP Pro’da EFS ile şifrelenmiş olabilir. Eğer Windows Vista Home Basic veya Home Premium sürümünü yüklediyseniz, EFS tam olarak desteklenmemektedir. Ancak, eğer dosyayı şifrelemek için kullanılan EFS sertifikanız varsa, onun şifresini komut istemiyle kaldırabilirsiniz.

10: Arayüz sorunları/öğrenim eğrisi

Yeni bir arayüzü öğrenmek her zaman işletim sisteminin yükseltilmesi işleminin bir parçası olmasına rağmen, artık bazı basit işleri yapmayı bilmediğinizi veya basit bir şekilde, işleri yapmanın yeni yollarını sevmediğinizi fark ettiğiniz zaman kendinizi gerçekten çok kötü hissedersiniz. Yeni bir işletim sistemine geçişinizi kolaylaştırmak için ayarlarınızı arayüzü eskisine ve Windows’un daha bilindik sürümlerine benzer bir şekilde görünecek ve çalışacak şekilde yapılandırabilirsiniz. Masaüstünü tekrar klasik temasına getirebilir, kum saati bekleme göstergesini geri getirebilirsiniz, işletim sistemini klasik Başlat menüsüne ayarlayabilirsiniz, Denetim Masası’nı eski, klasik görünümüne getirebilirsiniz.